SPF zaštita se često povezuje isključivo sa letom i plažom, ali UV zračenje prisutno je tokom cele godine, uključujući oblačne i zimske dane. Redovna dnevna zaštita od sunca jedan je od najjednostavnijih koraka koji doprinose zdravlju i izgledu kože na duže staze. U nastavku objašnjavamo zašto je to tako i kako izabrati odgovarajući proizvod za lice i telo.
Zašto je UV zračenje prisutno i van leta
Sunčeva svetlost sadrži UV zrake tokom cele godine, ne samo u letnjim mesecima. Iako je intenzitet zračenja generalno niži zimi nego leti, UVA zraci, koji su najviše povezani sa starenjem kože, prisutni su u približno sličnom nivou tokom cele godine i prodiru kroz oblake i prozorska stakla.
Zbog toga oblačan dan ne znači i odsustvo UV zračenja. Oblaci mogu smanjiti osećaj toplote sunca, ali ne blokiraju UV zrake u potpunosti, pa je koža i dalje izložena, samo bez upozoravajućeg osećaja pečenja.
Nadmorska visina i blizina snega dodatno menjaju sliku, jer sneg odbija značajan deo UV zračenja nazad ka koži i licu, što je razlog zašto se, na primer, na planini ili skijanju preporučuje zaštita od sunca čak i po hladnom vremenu.
Oblačni dani, sneg i gradska svakodnevica
Osim planinskih uslova, i obična gradska svakodnevica nosi izvesnu izloženost UV zračenju, jer se veliki deo dana provodi u blizini prozora, u vožnji ili u kratkim izlascima napolje, koji se tokom nedelje saberu u znatnu ukupnu izloženost.
Kada je reč o svetlosti sa ekrana uređaja, tema je i dalje predmet istraživanja i mišljenja se razlikuju, pa je najodgovornije reći da postoje pretpostavke o mogućem doprinosu, ali bez čvrstih i jednoznačnih zaključaka za sada. Zbog toga se dnevna SPF zaštita pre svega opravdava izloženošću dnevnoj svetlosti i suncu, a ne isključivo ekranima.
Bez obzira na godišnje doba, ako se veći deo dana provodi napolju, u vožnji sa suncem sa strane, ili u planinskim uslovima, to su sve situacije u kojima koža prima više UV zračenja nego što se na prvi pogled čini.
Zašto je dnevni SPF važan za zdravlje kože
UVA zraci prodiru duboko u kožu i povezani su sa dugoročnim procesima starenja kože, uključujući gubitak elastičnosti i pojavu bora, dok su UVB zraci više odgovorni za crvenilo i opekotine od sunca. Redovna zaštita pomaže da se izloženost obema vrstama zračenja smanji.
Osim estetskog aspekta, doslednim korišćenjem zaštite od sunca tokom cele godine doprinosi se i opštem zdravlju kože, jer se smanjuje kumulativna izloženost UV zračenju koja se tokom godina nakuplja.
Uvođenje SPF proizvoda kao svakodnevnog koraka u rutinu nege, slično pranju zuba, olakšava doslednost, jer se zaštita tada ne vezuje samo za sunčane letnje dane, već postaje deo redovne navike bez obzira na vreme napolju.
Kako izabrati SPF za lice
Za svakodnevnu upotrebu na licu, praktičnije je birati lakše formulacije, napravljene tako da se dobro slažu sa šminkom i drugim proizvodima za negu, kao i da ne začepljuju pore kod osoba sklonih aknama.
Faktor zaštite SPF 30 se često pominje kao razuman minimum za svakodnevnu gradsku upotrebu, dok se SPF 50 obično bira za dane sa dužim boravkom napolju ili za osobe sa posebno osetljivom kožom. Vredi obratiti pažnju i na oznaku širokog spektra zaštite, koja pokazuje da proizvod pokriva i UVA i UVB zrake.
Osobe sa osetljivom ili reaktivnom kožom mogu razmotriti mineralne formule, dok drugima više odgovaraju hemijske, lakše formule bez belog traga. Farmaceut u apoteci može pomoći da se izabere proizvod prilagođen tipu kože.
Kako izabrati SPF za telo
Za telo se obično koriste izdašnije formulacije u većem pakovanju, jer je za adekvatnu zaštitu potrebna veća količina proizvoda nego što je ljudi intuitivno nanose. Losioni i mleka za telo su praktičniji za veće površine kože u odnosu na kreme namenjene licu.
Tokom letnjih meseci i pri direktnoj izloženosti suncu, preporučuje se viši faktor zaštite za telo, dok je van sezone, pri kratkim izlascima, poenta pre svega u redovnosti nanošenja na izložene delove kože poput ruku i vrata.
Osobe koje se bave sportovima na otvorenom ili duže vreme provode napolju, bez obzira na godišnje doba, treba da razmotre formulacije otporne na vodu i znoj, uz redovno ponovno nanošenje.
Ponovno nanošenje i osnovna pravila
Zaštitni faktor se vremenom smanjuje usled sunca, znojenja, kupanja i trljanja o odeću, pa je ponovno nanošenje tokom dužeg boravka napolju jednako važno kao i prvo nanošenje. Kao opšta smernica, ponovno nanošenje se preporučuje otprilike svaka dva sata pri aktivnom boravku na suncu, a odmah nakon kupanja ili obilnog znojenja.
Za svakodnevnu gradsku rutinu, jedno jutarnje nanošenje često je dovoljno, jer je izloženost manja i kraća, ali je bitno da se proizvod nanese u dovoljnoj količini da bi zaista pružio deklarisani nivo zaštite.
Zaštita od sunca ne isključuje druge mere poput traženja hlada u periodu najjačeg sunca ili nošenja odgovarajuće odeće i naočara za sunce, već ih dopunjuje kao deo šireg pristupa zaštiti kože.
Zaključak
UV zračenje je prisutno tokom cele godine, bez obzira na oblake, temperaturu ili godišnje doba, pa dnevna SPF zaštita ima smisla i van letnje sezone. Izbor odgovarajućeg proizvoda za lice i telo, uz doslednu primenu, jedan je od najjednostavnijih koraka u dugoročnoj nezi kože.
